Wat kun je verwachten bij een EMDR-behandeling?

Heb je iets ingrijpends meegemaakt en merk je dat je daar nog steeds last van hebt? Bijvoorbeeld door nachtmerries, herbelevingen, spanning, schrikachtigheid of het vermijden van bepaalde plekken, gesprekken of herinneringen? Dan kan het zijn dat je klachten passen bij PTSS: een posttraumatische stressstoornis.

Bij PTSS is de nare gebeurtenis voorbij, maar je lichaam en brein reageren soms alsof het gevaar nog steeds aanwezig is. Je kunt het gevoel hebben dat je voortdurend op je hoede bent. Ook kunnen beelden, geluiden, geuren of situaties je ineens terugbrengen naar wat er is gebeurd. Dit noemen we triggers. Het kan dan voelen alsof je opnieuw midden in de gebeurtenis zit.

EMDR is een veelgebruikte behandeling voor traumaklachten en PTSS. De afkorting staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Vrij vertaald betekent dit: het minder gevoelig maken en opnieuw verwerken van nare herinneringen. Herken je deze klachten? Bij DenkPro kun je zonder wachtlijst terecht voor traumatherapie in Gouda of online. Neem contact op. 

Waarom EMDR?

Sommige herinneringen blijven als het ware “vastzitten”. Je weet misschien verstandelijk dat de gebeurtenis voorbij is, maar emotioneel voelt dat nog niet zo. Wanneer je aan de herinnering denkt, kan er direct spanning, angst, schaamte, schuldgevoel, verdriet of boosheid opkomen. Ook lichamelijke reacties, zoals druk op de borst, misselijkheid, trillen of hartkloppingen, kunnen erbij horen.

EMDR helpt om de emotionele lading van een herinnering te verminderen. De herinnering verdwijnt niet, maar voelt na verwerking vaak minder heftig, minder levendig en minder overweldigend. Veel mensen merken dat ze er rustiger aan kunnen terugdenken en dat de herinnering meer iets wordt van “toen” in plaats van iets wat nog steeds in het nu gebeurt.

Hoe ziet een EMDR-behandeling eruit?

Een EMDR-behandeling begint meestal met een intake. In die intake brengt de therapeut samen met jou in kaart waar je last van hebt, welke gebeurtenis of gebeurtenissen daarbij horen en welke situaties je nu misschien vermijdt. Ook bespreek je wat je nodig hebt om de behandeling veilig en verantwoord te kunnen doen.

Daarna volgt vaak een voorbereidende EMDR-sessie. In die sessie kies je samen met de therapeut met welke traumatische herinnering jullie gaan beginnen. Meestal wordt gekeken welk beeld van die herinnering nu, op dit moment, de meeste spanning oproept. Dat noemen we het pijnlijkste of meest beladen beeld.

Ook onderzoeken jullie welke betekenis dat beeld voor jou heeft. Bijvoorbeeld: “Ik ben machteloos”, “Ik ben in gevaar”, “Ik ben schuldig” of “Ik ben waardeloos”. Daarnaast wordt gekeken wat je liever zou willen kunnen geloven, zoals “Ik kan het aan”, “Ik ben nu veilig” of “Ik heb gedaan wat ik kon”.

Pas in de sessie daarna start meestal de EMDR-behandeling zelf, met de oogbewegingen of een andere afleidende taak. Zo weet je vooraf beter waar jullie aan gaan werken en kan de behandeling zorgvuldig worden opgebouwd.

Wat gebeurt er tijdens de EMDR zelf?

Tijdens de EMDR vraagt de therapeut je om het nare beeld kort in gedachten te nemen, samen met de bijbehorende spanning, gedachte en lichamelijke sensaties. Tegelijkertijd krijg je een afleidende taak. Meestal volg je met je ogen de hand of vingers van de therapeut die heen en weer bewegen. Soms wordt er gewerkt met klikjes via een koptelefoon, tikjes of een lichtbalk.

Na een korte serie oogbewegingen of andere afleiding stopt de therapeut en vraagt bijvoorbeeld:

“Wat komt er op?”

Je hoeft dan niets bijzonders te doen. Alles wat opkomt is goed: gedachten, gevoelens, beelden, lichamelijke sensaties of juist even niets. Je hoeft het proces niet te sturen en je kunt het niet fout doen. De therapeut begeleidt je stap voor stap.

Daarna volgen nieuwe series oogbewegingen. Tussendoor vraagt de therapeut steeds wat je merkt. Vaak verandert er gaandeweg iets. Het beeld kan vager worden, verder weg voelen, minder emotie oproepen of een andere betekenis krijgen. Soms komen er andere herinneringen of inzichten op. Dat hoort bij het verwerkingsproces.

Waarom werken die oogbewegingen?

Er zijn verschillende verklaringen voor de werking van EMDR. Een veelgebruikte uitleg is de werkgeheugentheorie. Wanneer je aan een nare herinnering denkt, kost dat mentale inspanning. Tegelijkertijd vraagt het volgen van de handbewegingen of klikjes ook aandacht. Omdat je werkgeheugen maar beperkte capaciteit heeft, wordt het moeilijker om de herinnering even levendig en emotioneel vast te houden.

Daardoor kan de herinnering geleidelijk minder scherp, minder heftig en minder beladen worden. Het brein krijgt als het ware de kans om de herinnering opnieuw op te slaan, maar dan met minder spanning eraan gekoppeld.

Is EMDR zwaar?

EMDR kan intensief zijn. Je staat immers stil bij iets wat je liever misschien vermijdt. Tegelijkertijd hoef je de gebeurtenis meestal niet langdurig in detail te bespreken. Je hoeft ook niet steeds het hele verhaal opnieuw te vertellen. De therapeut helpt je om steeds kort contact te maken met de herinnering en daarna te volgen wat er vanzelf opkomt.

Veel mensen merken dat de spanning tijdens een sessie kan oplopen, maar ook weer zakt. Soms voel je je na een sessie moe, emotioneel of wat wiebelig. Ook kunnen dromen of herinneringen tijdelijk actiever zijn. Dat betekent niet dat het fout gaat; het kan passen bij verwerking. De therapeut bespreekt met je wat je na de sessie kunt verwachten en hoe je goed voor jezelf kunt zorgen.

Hoeveel sessies zijn er nodig?

Dat verschilt per persoon en per situatie. Gemiddeld zijn er voor het verwerken van één traumatische herinnering ongeveer drie EMDR-sessies nodig. Soms is één sessie al voldoende, terwijl er bij andere mensen meer tijd nodig is, bijvoorbeeld tien sessies per trauma.

Bij een enkelvoudig trauma, zoals een ongeluk of een afgebakende nare gebeurtenis, kan EMDR vaak relatief kortdurend zijn. Bij meerdere of langdurige traumatische ervaringen, zoals langdurige mishandeling, seksueel misbruik of complexe traumatisering, is meestal een uitgebreidere behandeling nodig. Soms is dan specialistische traumabehandeling passender.

De therapeut kijkt samen met jou wat verantwoord is en welk tempo bij je past.

Moet ik alles precies vertellen?

Nee, meestal hoeft dat niet. Voor EMDR is het belangrijk dat jij de herinnering voldoende kunt oproepen, maar je hoeft niet elk detail hardop te vertellen. De therapeut heeft wel genoeg informatie nodig om samen met jou het juiste beeld en de bijbehorende betekenis te vinden.

Soms is het juist prettig dat EMDR minder afhankelijk is van uitgebreid praten dan sommige andere traumabehandelingen. Dat kan helpend zijn wanneer woorden tekortschieten of wanneer praten over de gebeurtenis erg moeilijk is.

Wat merk je na een geslaagde EMDR-behandeling?

Na EMDR kan de herinnering nog steeds bestaan, maar anders aanvoelen. Mensen zeggen bijvoorbeeld:

“Ik weet nog wat er gebeurd is, maar het raakt me minder.”

“Het beeld is verder weg.”

“Ik voel niet meer meteen paniek als ik eraan denk.”

“Ik kan beter beseffen dat het voorbij is.”

“Ik geef mezelf minder de schuld.”

Ook kunnen triggers minder krachtig worden. Situaties die eerder werden vermeden, kunnen weer beter te verdragen zijn. Soms ontstaat er meer ruimte voor verdriet, boosheid, acceptatie of herstel.

Zijn er alternatieven voor EMDR?

Ja. EMDR is niet de enige behandeling voor PTSS. Bij DenkPro bieden we ook traumagerichte cognitieve gedragstherapie aan, zoals imaginaire exposure. Daarbij sta je op een veilige en gestructureerde manier stil bij de traumatische herinnering, zodat je brein de gebeurtenis alsnog kan verwerken.

Daarnaast bieden we BEPP aan: Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS. Dit is een traumabehandeling waarin verschillende onderdelen samenkomen, zoals uitleg over PTSS, het stilstaan bij de traumatische herinnering, aandacht voor emoties zoals verdriet, boosheid of machteloosheid, en het geven van betekenis aan wat je hebt meegemaakt. BEPP helpt je niet alleen om traumaklachten te verminderen, maar ook om de gebeurtenis meer te integreren in je levensverhaal.

Soms spelen naast traumaklachten ook andere klachten of patronen mee, zoals angst, somberheid, vermijding, schaamte, schuldgevoelens of hardnekkige overtuigingen over jezelf. Dan kunnen we EMDR combineren met andere behandelvormen die wij aanbieden, zoals cognitieve gedragstherapie, ACT of elementen uit de schematherapie.

Welke behandeling het beste past, bespreken we altijd samen. Dat hangt af van je klachten, je voorgeschiedenis, je draagkracht en wat je wilt bereiken met de behandeling.

Het belangrijkste is dat je traumaklachten serieus genomen worden. Je hoeft er niet alleen mee te blijven rondlopen. Met passende behandeling kan de lading van traumatische herinneringen afnemen en kan er weer meer ruimte ontstaan voor rust, veiligheid en herstel.

Veelgestelde vragen