Je merkt dat een medewerker verandert. Iemand is vermoeider, piekert meer, maakt lange dagen of raakt sneller geïrriteerd. Of een medewerker die normaal actief meedoet, trekt zich steeds meer terug.
Wanneer is het verstandig om iets te doen? Is coaching passend? Of is het tijd om een bedrijfspsycholoog in te schakelen?
Dat is niet altijd eenvoudig te beoordelen. Zeker omdat achter werkstress of een ogenschijnlijke burn-out soms meer kan spelen.
Daarom is ons advies: organiseer psychologische hulp niet pas bij verzuim. Zorg vooraf dat je weet waar medewerkers snel en deskundig terechtkunnen.
Wanneer zet je een bedrijfspsycholoog in?
Een bedrijfspsycholoog kan zinvol zijn zodra psychische klachten het functioneren op het werk beginnen te beïnvloeden. Je hoeft dus niet te wachten totdat iemand uitvalt.
Let bijvoorbeeld op een medewerker die:
- langdurig veel stress ervaart;
- slecht slaapt of blijft piekeren;
- moeite heeft om grenzen aan te geven;
- concentratieproblemen krijgt;
- sneller emotioneel of geïrriteerd reageert;
- zich steeds meer terugtrekt;
- minder overzicht houdt of meer fouten gaat maken;
- regelmatig kort verzuimt;
- moeite heeft om na eerdere uitval het werk weer goed op te bouwen.
Hoe eerder je merkt dat iemand vastloopt, hoe eerder je samen kunt kijken welke ondersteuning passend is.
Coaching of psychologische begeleiding?
Niet iedere medewerker met werkstress heeft psychologische behandeling nodig.
Een coach kan juist veel betekenen bij werkinhoudelijke en persoonlijke ontwikkelvragen. Denk bijvoorbeeld aan:
- omgaan met werkdruk;
- grenzen stellen;
- leidinggeven;
- delegeren;
- communicatie en samenwerking;
- loopbaanvragen;
- perfectionisme of hoge eisen aan jezelf;
- het vinden van een betere balans in het werk.
Wanneer de vraag vooral op dat gebied ligt en iemand psychisch verder goed functioneert, kan coaching een uitstekende keuze zijn.
Maar soms is niet direct duidelijk wat er speelt.
Is het wel alleen een burn-out?
Vermoeidheid, piekeren, slecht slapen en concentratieproblemen kunnen passen bij overspanning of burn-out. Maar deze klachten kunnen ook samengaan met andere psychische problemen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- depressieve klachten;
- angst;
- paniekaanvallen;
- traumagerelateerde klachten;
- hardnekkige persoonlijke patronen of persoonlijkheidsproblematiek.
Iemand kan dus werkstress én een depressie hebben. Of langdurige spanning én paniekaanvallen.
Juist wanneer klachten ernstiger zijn, lang aanhouden of moeilijk te duiden zijn, is het belangrijk dat de behandelaar breder kan kijken.
Wanneer kies je voor een BIG-geregistreerde psycholoog?
Bij complexere psychische klachten is het belangrijk om goed naar de opleiding en registratie van de behandelaar te kijken.
Kies dan bijvoorbeeld voor een BIG-geregistreerde GZ-psycholoog of klinisch psycholoog, of een BIG-geregistreerde psychotherapeut.
Dat kan bijvoorbeeld belangrijk zijn wanneer:
- iemand ernstig somber is;
- er angst- of paniekklachten spelen;
- klachten al langere tijd bestaan;
- eerdere begeleiding onvoldoende heeft geholpen;
- niet duidelijk is of er naast werkstress andere psychische problematiek speelt.
Zo voorkom je dat iemand maanden wordt begeleid voor alleen ‘werkstress’, terwijl er eigenlijk een andere of aanvullende behandeling nodig is.
Bij DenkPro kijken we daarom niet alleen naar stress en burn-out, maar ook naar eventuele andere psychische klachten die tegelijkertijd kunnen spelen.
Na een ingrijpend of traumatisch incident
Een bedrijfspsycholoog kan ook belangrijk zijn wanneer een medewerker iets ingrijpends heeft meegemaakt.
Dat kan tijdens het werk zijn, bijvoorbeeld:
- een ernstig ongeval;
- agressie of geweld;
- een overval;
- een bedreigende situatie;
- een ernstig incident met een collega, cliënt of patiënt.
Maar de gebeurtenis kan natuurlijk ook buiten het werk hebben plaatsgevonden.
Na zo’n gebeurtenis kunnen tijdelijk sterke stressreacties ontstaan. Dat betekent niet automatisch dat iemand PTSS heeft. Als klachten aanhouden, kan verder onderzoek nodig zijn.
Een psycholoog kan helpen bij de eerste opvang en inschatting, volgen hoe iemand herstelt en waar nodig zorgen voor screening, diagnostiek en behandeling.
Ook hierbij is het waardevol om als organisatie vooraf te weten bij welke deskundige je snel terechtkunt.
Ook als de oorzaak buiten het werk ligt
Psychische klachten hoeven niet door het werk te zijn ontstaan om arbeidsrelevant te zijn.
Stel dat een medewerker door angst, depressieve klachten of andere psychische problemen tijdelijk minder goed functioneert en elders maanden op behandeling zou moeten wachten.
Dan heeft iedereen belang bij snelle, passende hulp.
De medewerker kan eerder aan herstel werken. En voor de werkgever kan een kortere periode van uitval of verminderde inzetbaarheid veel verschil maken.
Psychologische behandeling en aandacht voor werk kunnen daarbij naast elkaar lopen. Bij ziekte blijft de bedrijfsarts degene die adviseert over belastbaarheid en re-integratie.
Hoe bespreek je dit met een medewerker?
Voor veel leidinggevenden is dat misschien wel het lastigste onderdeel.
Je ziet dat iemand verandert. Maar hoe begin je erover zonder meteen conclusies te trekken?
Benoem wat je ziet en stel een open vraag.
Zeg bijvoorbeeld niet:
“Volgens mij heb jij een burn-out.”
Maar:
“Ik merk dat je de laatste tijd stiller bent en je vaker terugtrekt. Ook hoor ik je zeggen dat het lastig is om alles af te krijgen. Hoe gaat het met je?”
Of:
“Ik zie dat je veel uren maakt en weinig rust lijkt te nemen. Hoe gaat dat voor jou?”
Als iemand vervolgens vertelt dat het niet goed gaat, kun je ondersteuning bespreekbaar maken:
“We hoeven niet te wachten totdat het helemaal niet meer gaat. Als je daar behoefte aan hebt, kunnen we kijken welke ondersteuning passend is.”
De leidinggevende hoeft geen psycholoog te worden.
De rol is vooral:
- signaleren;
- het gesprek openen;
- luisteren;
- weten waar de grens van de eigen rol ligt;
- weten welke hulp beschikbaar is.
Zorg dat leidinggevenden weten waar ze op moeten letten
Goed beleid valt of staat met wat er in de praktijk gebeurt.
Daarom helpt het wanneer leidinggevenden leren:
- welke signalen kunnen wijzen op psychische overbelasting;
- hoe zij psychische klachten bespreekbaar maken;
- wanneer coaching passend kan zijn;
- wanneer deskundige psychologische hulp nodig kan zijn;
- wanneer HR of de bedrijfsarts betrokken moet worden.
Dat kun je bijvoorbeeld opnemen in de scholing van leidinggevenden of bespreken tijdens een workshop.
DenkPro kan leidinggevenden hierbij ondersteunen met een e-healthmodule over het herkennen en bespreekbaar maken van psychische klachten en met workshops binnen organisaties.
Zo wordt aandacht voor mentale gezondheid niet alleen iets van HR nadat iemand zich heeft ziekgemeld, maar onderdeel van het dagelijkse leiderschap.
Organiseer psychologische hulp vóórdat je haar nodig hebt
Ook HR kan vooraf veel regelen.
Als iemand psychisch vastloopt, is dat niet het ideale moment om voor het eerst te gaan zoeken naar een goede psycholoog zonder lange wachtlijst.
Bouw daarom bijvoorbeeld een klein netwerk van preferred providers op: psychologen en praktijken waarvan je weet dat medewerkers er snel en deskundig terechtkunnen.
Let daarbij op:
- opleiding en BIG-registratie;
- ervaring met werkgerelateerde klachten;
- ervaring met bredere psychische problematiek;
- deskundigheid op het gebied van trauma;
- wachttijden;
- kennis van re-integratie;
- bereikbaarheid;
- mogelijkheid tot afstemming met de bedrijfsarts.
Voor organisaties kan het ook praktisch zijn om vaste afspraken te maken met één of meerdere psychologenpraktijken.
Dan hoeft een leidinggevende niet te zeggen:
“Misschien moet je zelf eens op zoek naar een psycholoog.”
Maar kun je zeggen:
“Als je wilt, kunnen we ervoor zorgen dat je snel met een deskundige kunt praten. HR kan je vertellen welke mogelijkheden er zijn.”
Dat verlaagt de drempel.
Houd behandeling en werkgeverschap gescheiden
Als werkgever kun je psychologische hulp faciliteren en eventueel betalen. Dat betekent niet dat je recht hebt op informatie over wat tijdens de behandeling wordt besproken.
Houd die rollen daarom duidelijk gescheiden.
De psycholoog richt zich op de behandeling. De bedrijfsarts adviseert bij ziekte over belastbaarheid en re-integratie. De werkgever kijkt samen met de medewerker wat er praktisch nodig is om gezond en duurzaam te kunnen werken.
Wat kan DenkPro voor jouw organisatie betekenen?
Wil je psychische klachten bij medewerkers eerder herkennen? Of wil je voorkomen dat je pas naar passende hulp gaat zoeken als iemand al is uitgevallen?
DenkPro kan onder andere helpen met:
- psychologische begeleiding en behandeling van medewerkers;
- coaching bij werkgerelateerde vragen;
- ondersteuning bij stress, overspanning en burn-out;
- begeleiding na ingrijpende gebeurtenissen;
- re-integratie;
- workshops voor leidinggevenden;
- advies over het organiseren van psychologische hulp binnen je organisatie.
Daarnaast hebben we een gratis e-healthmodule voor leidinggevenden over het herkennen en bespreekbaar maken van psychische klachten.
Eerst eens overleggen?
Wil je de gratis e-healthmodule ontvangen of bespreken wat DenkPro voor jouw medewerkers of organisatie kan betekenen?
Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We horen graag waar je binnen jouw organisatie tegenaan loopt en kunnen direct meedenken over wat passend is.